Etki Mekanizmaları ve Çapraz Matris

Korpustaki 2529 yayının başlık ve özet metinleri, elektroporasyon literatürüne özgü 30 mekanizma terimi için tarandı. Aşağıdaki matris, hangi mekanizmanın hangi uygulama alanında ne sıklıkta raporlandığını gösterir.

Mekanizmadan Klinik Etkiye Zincir

Reversible rejimde zincir ilaç girişinden geçer; irreversible rejimde 3. adım atlanır

Elektriksel Uyarım

Elektrot çifti arasında kontrollü şiddette darbe dizisi uygulanır; dokuda bir elektrik alan dağılımı oluşur.

Zar Geçirgenliği

İndüklenmiş transmembran potansiyeli eşiği aşan hücrelerde zar geçici olarak geçirgen hâle gelir.

İlaç Girişi

Bleomisin veya sisplatin hücre içine taşınır; bleomisinde birikim artışı birkaç yüz kat düzeyindedir.

Hücre Ölümü

DNA hasarı, mitotik katastrof ve apoptoz; irreversible rejimde ise doğrudan homeostaz kaybı.

Doku ve Bağışıklık Yanıtı

Vasküler kilit, antivasküler etki ve immünojenik hücre ölümüne bağlı sistemik yanıt bileşenleri.

Mekanizmaların Literatürdeki Ağırlığı

Bu tablo korpusun tamamını kapsar; mekanizmalar biyofiziksel olgulardır ve onkoloji dışı uygulama alanı da (kardiyak pulsed-field ablasyon) burada sayılır.

“Yayın”, terimin saptandığı toplam yayın sayısıdır; “korpus payı” bunun 2529 yayına oranıdır. Sağdaki yüzde ham sayı değil alan içi paydır: o uygulama alanındaki yayınların yüzde kaçında terim geçiyor. Alanların büyüklüğü çok farklı olduğu için karşılaştırılabilir olan ölçü budur; parantezdeki rakam yayın sayısıdır. En az dört yayın içeren alanlar listelenir.

Mekanizma	Yayın	Korpus payı	En yoğun olduğu uygulama alanları
Reversible Membran PermeabilizasyonuMembran Biyofiziği	1226	%48	Endometriyum Kanseri%1004Onkoloji Dışı IRE Uygulamaları%909Pankreas Kanseri%89237
İrreversible Por Oluşumu ve Hücre ÖlümüMembran Biyofiziği	1131	%45	Endometriyum Kanseri%1004Kardiyak Pulsed-Field Ablasyon%99133Onkoloji Dışı IRE Uygulamaları%909
Bleomisin Hücre İçi Birikiminin Artmasıİlaç Taşınımı	528	%21	Vasküler Malformasyonlar%8427Vulvar Kanser%4714Veteriner Onkoloji%4149
Elektrik Alan Dağılımı ve ModellemesiDoz ve Cihaz	268	%11	Beyin Tümörleri%3213Genel Prensipler ve Biyofizik%18137Kemik ve Yumuşak Doku Sarkomları%148
Darbe Parametrelerinin OptimizasyonuDoz ve Cihaz	236	%9	Over Tümörleri%335Beyin Tümörleri%229Genel Prensipler ve Biyofizik%16127
Gen Elektrotransferi (Plazmid DNA)Gen ve İmmün Yolaklar	226	%9	Malign Melanom%1934Genel Prensipler ve Biyofizik%17133Veteriner Onkoloji%1315
Sitotoksik İlaç Geçirgenliğinin Potansiyalizasyonuİlaç Taşınımı	208	%8	Kaposi Sarkomu%164Beyin Tümörleri%125Meme Kanseri%1213
Sisplatin Hücre İçi Birikiminin Artmasıİlaç Taşınımı	204	%8	Over Tümörleri%406Veteriner Onkoloji%2732Meme Kanseri%1516
Apoptoz İndüksiyonuHücre Ölüm Yolakları	192	%8	Pankreas Kanseri%1231Kolon ve Rektum Kanseri%126Beyin Tümörleri%104
Nekroz ve NekroptozHücre Ölüm Yolakları	187	%7	Akciğer ve Peribronşiyal Tümörler%244Kolanjiokarsinom%154Kolon ve Rektum Kanseri%137
Elektrot Geometrisi ve YerleşimiDoz ve Cihaz	181	%7	Vasküler Malformasyonlar%124Kemik ve Yumuşak Doku Sarkomları%127Veteriner Onkoloji%1012
Kas Kasılması ve Anestezi GereksinimiDoz ve Cihaz	137	%5	Baş ve Boyun Tümörleri%129Kolon ve Rektum Kanseri%126Veteriner Onkoloji%1113
Doku İletkenliği ve Empedans DeğişimiDoz ve Cihaz	127	%5	Genel Prensipler ve Biyofizik%973Kardiyak Pulsed-Field Ablasyon%710Karaciğer Tümörleri%513
Termal Etki ve Joule IsınmasıDoz ve Cihaz	112	%4	Beyin Tümörleri%156Prostat ve Ürolojik Tümörler%89Genel Prensipler ve Biyofizik%752
Sistemik / Abskopal İmmün YanıtGen ve İmmün Yolaklar	87	%3	Malign Melanom%814Veteriner Onkoloji%78Pankreas Kanseri%617
Kalsiyum Elektroporasyonu ve ATP Tükenmesiİlaç Taşınımı	86	%3	Kolon ve Rektum Kanseri%1910Cilt ve Kutanöz Tümörler%515Malign Melanom%59
İnterlökin-12 Aracılı İmmün UyarımGen ve İmmün Yolaklar	70	%3	Malign Melanom%1424Veteriner Onkoloji%89Cilt ve Kutanöz Tümörler%39
Mitokondriyal Disfonksiyon ve Oksidatif StresHücre Ölüm Yolakları	65	%3	Meme Kanseri%910Genel Prensipler ve Biyofizik%430Malign Melanom%24
İmmün Kontrol Noktası İnhibitörü KombinasyonuGen ve İmmün Yolaklar	62	%2	Malign Melanom%1120Pankreas Kanseri%412Cilt ve Kutanöz Tümörler%38
Sinir ve Damar Yapılarının KorunmasıVasküler ve Doku Etkileri	60	%2	Kardiyak Pulsed-Field Ablasyon%2230Karaciğer Tümörleri%25Genel Prensipler ve Biyofizik%213
İmmünojenik Hücre Ölümü (ICD)Gen ve İmmün Yolaklar	56	%2	Malign Melanom%47Pankreas Kanseri%39Genel Prensipler ve Biyofizik%219
Nanosaniye Darbeli Elektrik Alan (nsPEF)Membran Biyofiziği	54	%2	Genel Prensipler ve Biyofizik%326Cilt ve Kutanöz Tümörler%37Malign Melanom%24

Terim eşleştirmesi yalnızca makine tarafından okunabilir özeti bulunan 2383 kayıt üzerinde çalışır; özeti olmayan 146 kayıt matriste temsil edilmez. Bu nedenle sayılar bir mekanizmanın literatürdeki gerçek ağırlığının alt sınırıdır.

Tematik Mekanizma Grupları

Rakamlar, ilgili terimin saptandığı yayın sayısıdır.

Membran Biyofiziği

Reversible Membran Permeabilizasyonu 1226 İrreversible Por Oluşumu ve Hücre Ölümü 1131 Nanosaniye Darbeli Elektrik Alan (nsPEF) 54 Transmembran Potansiyel Değişimi 32

İlaç Taşınımı

Bleomisin Hücre İçi Birikiminin Artması 528 Sitotoksik İlaç Geçirgenliğinin Potansiyalizasyonu 208 Sisplatin Hücre İçi Birikiminin Artması 204 Kalsiyum Elektroporasyonu ve ATP Tükenmesi 86

Doz ve Cihaz

Elektrik Alan Dağılımı ve Modellemesi 268 Darbe Parametrelerinin Optimizasyonu 236 Elektrot Geometrisi ve Yerleşimi 181 Kas Kasılması ve Anestezi Gereksinimi 137 Doku İletkenliği ve Empedans Değişimi 127 Termal Etki ve Joule Isınması 112

Gen ve İmmün Yolaklar

Gen Elektrotransferi (Plazmid DNA) 226 Sistemik / Abskopal İmmün Yanıt 87 İnterlökin-12 Aracılı İmmün Uyarım 70 İmmün Kontrol Noktası İnhibitörü Kombinasyonu 62 İmmünojenik Hücre Ölümü (ICD) 56

Hücre Ölüm Yolakları

Apoptoz İndüksiyonu 192 Nekroz ve Nekroptoz 187 Mitokondriyal Disfonksiyon ve Oksidatif Stres 65 Kalsiyum Homeostazının Bozulması 24 DNA Hasarı ve Çift Zincir Kırıkları 10

Vasküler ve Doku Etkileri

Sinir ve Damar Yapılarının Korunması 60 Ekstraselüler Matriks ve Doku İskeletinin Korunması 48 Antivasküler Etki ve Damar Yıkımı 30 Vasküler Kilit (Vascular Lock) Etkisi 21 Kan-Beyin Bariyeri Geçirgenliğinin Artması 17 Hemostaz ve Kanama Kontrolü 13