Yayımlanmış ECT Protokol Çerçeveleri
Elektrokemoterapinin klinik uygulaması 2006’da ESOPE (European Standard Operating Procedures of Electrochemotherapy) projesiyle standartlaştırıldı. 2018’de yayımlanan güncelleme kutanöz tümörler ve deri metastazları içindir. Derin yerleşimli tümörlerde elektrokemoterapi ayrı ve daha sonraki bir gelişme çizgisidir; bu sayfada kendi literatürüyle ayrı olarak anlatılır. Aşağıdaki her sayının yanında kaynağı vardır.
Klinik Referans. Bu bölüm portalın yayın sayımından bağımsızdır: buradaki değerler korpustan hesaplanmaz, adı geçen prosedür, kılavuz ve üretici belgelerinden alınır ve her birinin yanında kaynağı yazılıdır. Kaynak belgenin sürümü değiştiğinde bu sayfa da değişir. Bu sayfada bir hata gördüyseniz info@dgmed.com.tr adresine yazabilirsiniz. Portal bu sayfa için bir klinik inceleme kaydı (inceleyen ve tarih) yayımlamaz; içerik adı geçen kaynak belgelerden aktarılmıştır ve bağlayıcı olan o belgelerin güncel sürümleridir.
Bu Sayfanın Dayandığı Çerçeveler
| Belge | Kapsamı | Bu sayfada neyi kaynaklandırıyor |
|---|---|---|
| ESOPE standart uygulama prosedürleri (2006) | Deri ve deri altı tümör nodülleri | İlaç dozları, uygulama yolu, darbe zamanlaması, elektrot tipleri, izlem takvimi |
| ESOPE çalışma raporu (2006) | Çok merkezli uygulama çalışması | Elektrot tipine göre darbe sayısı, genlik/mesafe oranı, darbe süresi ve frekans |
| Güncellenmiş SOP (2018) | Kutanöz tümörler ve deri metastazları; iç organ tümörleri bu güncellemenin kapsamı dışında bırakılmıştır | İntravenöz bleomisin üst sınırı, genişletilmiş zaman penceresi, kontrendikasyonlar, yeniden tedavi aralığı |
| Derin yerleşim literatürü (2010 ve sonrası) , , , | Karaciğer, kemik ve diğer iç yerleşimler | Tedavi planlaması, uzun iğne elektrotlar, EKG senkronizasyonu; ayrı bir çerçeve |
Satır sonundaki kaynak adına tıklayarak künyeye ve özete ulaşabilirsiniz. Bu çerçevelerin hiçbiri irreversible elektroporasyonu kapsamaz.
Kutanöz Elektrokemoterapide İlaç, Doz ve Zamanlama
Zamanlama kritiktir: darbeler, ilacın tümör dokusuna dağıldığı pencerede uygulanır
| Ajan ve uygulama yolu | Yayımlanmış doz | Darbe zamanlaması | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Bleomisin, intravenöz | 15.000 IU/m² vücut yüzey alanı. 2006 prosedürü 30–60 saniyelik bolus tarif eder; 2018 güncellemesi 2–5 dakikalık kısa infüzyon tarif eder ve toplam dozu 30.000 IU (2,0 m²) ile sınırlar. | Uygulamanın tamamlanmasından 8 dakika sonra başlanır. 2006 prosedürü tedavinin 28. dakikada bitirilmesini önerir; 2018 güncellemesi pencereyi 40 dakikaya genişletir. | , |
| Bleomisin, intratümöral | 1.000 IU/mL çözelti. Tümör hacmine göre: < 0,5 cm³ için 1.000 IU/cm³; 0,5–1 cm³ için 500 IU/cm³; > 1 cm³ için 250 IU/cm³. | İlaç enjeksiyonundan sonraki 10 dakika içinde | , |
| Sisplatin, intratümöral | 2006 prosedürü 2 mg/mL çözelti tarif eder; tümör hacmine göre: < 0,5 cm³ için 2 mg/cm³; 0,5–1 cm³ için 1 mg/cm³; > 1 cm³ için 0,5 mg/cm³. 2018 güncellemesi kutanöz tümörler için 1 mg/mL karışım önerir ve enjeksiyon dozunu tümör hacmini ilaçla dolduracak biçimde tarif eder. Sisplatin yalnızca intratümöral verilir. | İlaç enjeksiyonundan sonraki 10 dakika içinde | , |
| Kaynak | Yaşam boyu kümülatif bleomisin sınırı |
|---|---|
| ESOPE standart uygulama prosedürleri, 2006 | 400.000 IU/m² |
| Güncellenmiş SOP, 2018 | 400.000 IU |
İki kaynak sınırı farklı birimlerde verir ve portal birini diğerinin yerine koymaz. Hangi eşiğin izleneceği, kullanılan prosedür belgesine ve hekimin klinik değerlendirmesine bağlıdır.
Uygunluk ve izlem eşikleri. 2006 prosedürü kümülatif doz 60.000 IU/m²’yi aştığında akciğer fonksiyon testlerinin düşünülmesini ister. İntravenöz bleomisin için kreatinin < 150 µmol/L aranır. Akciğer difüzyon kapasitesi testi semptomatik akciğer hastalığı olanlarda tedavi öncesi önerilir, benign endikasyonlarda (örneğin vasküler malformasyon ve keloid) tedavi öncesi ve sonrası yapılmalıdır; değer bazale göre %25’ten fazla düşerse tedavinin bırakılması önerilir. Buradaki hacim eşikleri tümör hacminin V = a·b²·π/6 formülüyle hesaplandığı varsayımına dayanır.
Yalnızca Elektrokemoterapiye Ait Darbe Parametreleri
| Elektrot | Darbe | Genlik/mesafe | Süre | Frekans | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|
| Tip I, plaka | 8 | 1.300 V/cm | 100 µs | 1 Hz veya 5.000 Hz | |
| Tip II, doğrusal iğne | 8 | 1.000 V/cm | 100 µs | 1 Hz veya 5.000 Hz | |
| Tip III, heksagonal iğne | 96 (iğne çifti başına 8) | 1.000 V/cm | 100 µs | 5.000 Hz |
V/cm değerleri uygulanan gerilimin elektrotlar arası mesafeye oranıdır; doku içinde ölçülmüş alan şiddeti değildir. Bu tablo yalnızca elektrokemoterapiye aittir. İrreversible elektroporasyonun darbe parametreleri farklıdır, tek bir yayımlanmış standardı yoktur ve ayrı sayfada ele alınır: İrreversible Elektroporasyon (IRE): Karşılaştırmalı Bağlam.
Elektrot Tipleri
| Elektrot | Geometri | Yayımlanmış kullanım bağlamı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Tip I: plaka | Paralel iki plaka | Yüzeyel ve ekzofitik lezyonlar; 1 cm’den kalın nodüllerde tek uygulama yetmeyebilir | , |
| Tip II: doğrusal iğne | İki sıra paralel iğne | Küçük nodüller; elektrot mesafesi kısa olduğu için uygulanan gerilim daha düşüktür ve 2018 güncellemesi yüz bölgesinde bu elektrodu önerir | |
| Tip III: heksagonal iğne | Altıgen dizilimde iğne demeti | Büyük nodüller ve geniş alanlar; 5.000 Hz frekans bu elektrot için zorunludur | , |
| Değişken geometrili uzun iğne | Tedavi planına göre tek tek yerleştirilen uzun iğneler | Derin yerleşimli tümörler. Bu elektrot kutanöz SOP’un parçası değildir; aşağıdaki ayrı çerçeveye aittir. | , |
ESOPE Prosedürlerinde Tanımlanan Akış
Kutanöz tümörler ve deri metastazları için; her adımın kaynağı adımın sonundadır
Hasta ve lezyon değerlendirmesi
Lezyon sayısı, boyutu ve derinliği ölçülür. İntravenöz bleomisin planlanıyorsa yaşam boyu kümülatif doz, böbrek fonksiyonu ve akciğer difüzyon kapasitesi tedavi öncesinde gözden geçirilir; sayısal eşikler yukarıdaki doz tablosunun altındadır. ,
Anestezi planı
Lokal anestezi, tedavi edilecek alanın çevresine 0,5–1 cm pay bırakılarak dört hat boyunca infiltrasyonla uygulanır ve lidokain üst sınırı hesaplanır. Çok sayıda, geniş veya derin lezyonda genel anestezi tercih edilir.
İlaç uygulaması
Seçilen ajan ve yol uygulanır; yukarıdaki tabloda tanımlanan zaman penceresi başlar. ,
Elektrot yerleşimi ve darbe uygulaması
Tedavi alanının tamamı pay bırakılarak kapsanır; tümör dokusunda uygulamaların üst üste bindirilmesi önerilir, normal dokuda aşırı örtüşmeden kaçınılır. Yayımlanmış güncellemede kapsama payı için sayısal bir değer verilmemiştir.
İzlem ve yeniden tedavi
2006 prosedürü hastanın 4. haftada yeniden görülmesini öngörür; 2018 güncellemesi en yüksek terapötik etkinin 6.–8. haftada görüldüğünü bildirir ve yeniden tedaviler arasındaki asgari aralık için veri bulunmadığını açıkça yazar. İntravenöz bleomisin kullanıldığında en az dört hafta ara verilmesi önerilir. ,
Derin Yerleşimli Tümörlerde ECT: Ayrı ve Daha Sonraki Bir Çerçeve
2018 güncellemesinin başlığı kapsamını söyler: kutanöz tümörler ve deri metastazları. Güncelleme, karaciğer, pankreas ve akciğer gibi iç organ tümörlerinde elektrokemoterapinin klinik araştırma aşamasında olduğunu ve bu revizyonun kapsamı dışında kaldığını açıkça belirtir. Dolayısıyla yukarıdaki sayılar derin yerleşimli tümörler için bir kılavuz niteliği taşımaz; o alandaki geçerlilikleri ayrı çalışmalarla gösterilmelidir.
Derin yerleşimli tümörlerde elektrokemoterapi kendi literatürü üzerinden gelişti. İlk vaka, sayısal tedavi planlamasına dayanan bir uyluk melanom metastazı uygulamasıdır; elektrot konumları ve darbe parametreleri hasta görüntülemesinden türetilen model üzerinde önceden hesaplanmıştır.
Karaciğerde teknik tarif, tümörün içine ve çevresindeki normal dokuya uzun iğne elektrotların tedavi planına göre yerleştirilmesi ve darbelerin ventriküllerin vulnerabl dönemi dışında kalacak biçimde elektrokardiyogramla senkronize edilmesi üzerine kuruludur. Kolorektal karaciğer metastazlarında bu yaklaşım daha sonra prospektif bir Faz II çalışmasında 39 hastada 84 metastaz üzerinde uygulanmıştır. ,
Kemik metastazlarında işlem tarifleri ayrı bir çok merkezli prospektif çalışmada, 11 merkezde 102 hasta üzerinden tanımlanmıştır. Erişim yolları da genişlemiştir: perkütan, laparoskopik ve endoskopik yaklaşımlar derin yerleşimli tümörler için ayrı başlıklar olarak ele alınır. Bu çalışmalar kutanöz SOP’un kapsamına girmez; darbe protokolü ve bleomisin sınırı gibi bazı parametreleri kutanöz SOP’tan devralırken elektrot yerleşimi, tedavi planlaması ve erişim yolları için kendi prosedür tariflerini kullanırlar. ,
Kalsiyum Elektroporasyonu: İlaçsız Bir Yaklaşım
Sitotoksik ilaç yerine yüksek konsantrasyonda kalsiyum klorür kullanan bir yaklaşım araştırılmaktadır. Elektroporasyon sonrası hücre içine giren kalsiyum, ATP tükenmesi ve homeostaz kaybı yoluyla hücre ölümüne yol açar.
Deri metastazlarında bleomisinli elektrokemoterapiyle karşılaştıran randomize, çift kör çalışmalar korpusta mevcuttur. , Buna karşılık kalsiyum elektroporasyonu yukarıda özetlenen ESOPE çerçevesinin parçası değildir; doz, zamanlama ve elektrot seçimi için bu sayfada aktarılabilecek yayımlanmış bir standart uygulama prosedürü bulunmamaktadır.